Назорат тадбирлари ғоятда муҳим
Бухорода табиий газдан ноқонуний фойдаланиш ҳолати аниқланди. Табиий газ — халқ бойлиги, иқтисодиёт барқарорлиги ва аҳоли фаровонлигининг муҳим манбаларидан бири. Ундан оқилона фойдаланиш, ресурслар исрофининг олдини олиш ва ҳар бир куб метр газнинг ҳисоби юритилишини таъминлаш бугунги куннинг долзарб вазифаларидандир. Бироқ айрим ҳолларда белгиланган тартибларга риоя этмаслик, табиий газдан тегишли ҳужжатларсиз фойдаланиш каби қонунбузилишлар учраб турибди. Бухоро вилоятининг Вобкент туманида аниқланган, дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, 794 миллион сўмлик зарар билан боғлиқ ҳолат бу борадаги назорат тадбирлари қанчалик муҳим эканини яна бир бор кўрсатди.
Давлат раҳбарининг ташаббуси билан мамлакатимизда иқтисодий ресурслардан самарали фойдаланиш, энергетика хавфсизлигини мустаҳкамлаш, соҳаларда шаффофликни таъминлаш ва қонун устуворлигини қарор топтиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бу борада табиий газни етказиб бериш ва истеъмол қилиш жараёнларида ҳисоб-китобларнинг аниқлигини таъминлаш, ноқонуний уланишлар ҳамда ресурслардан рухсатсиз фойдаланиш ҳолатларига барҳам бериш муҳим аҳамият касб этади.
Айни мақсадда “Ҳудудгазтаъминот” акциядорлик жамияти бошқарув раисининг тегишли топшириғи асосида жойларда табиий газдан ноқонуний фойдаланиш ҳолатларини аниқлаш ва уларнинг олдини олишга қаратилган назорат тадбирлари изчил давом эттирилмоқда.
“Ҳудудгаз Бухоро” газ таъминоти филиали ходимлари томонидан комплаенс назорат тузилмалари, туман газ таъминоти бўлими мутахассислари ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар вакиллари билан ҳамкорликда Вобкент туманида ўтказилган рейд ҳам ана шу вазифалар ижросига қаратилди.
Назорат тадбирлари давомида туманнинг Косари қишлоғида жойлашган “J.R” номли оилавий корхонада табиий газдан фойдаланиш ҳолати ўрганилди. Текширув жараёнида корхона томонидан техник ҳужжатлар ва тегишли шартномасиз табиий газдан фойдаланилгани аниқланди.
Мазкур ҳолат юзасидан белгиланган тартибда далолатнома расмийлаштирилди. Дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, етказилган зарар миқдори 794 миллион сўмни ташкил этди. Ҳолатга ҳуқуқий баҳо бериш учун тегишли ҳужжатлар ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга юборилди.
Бир қоидабузарлик ортида қандай оқибатлар бор? 794 миллион сўм — шунчаки ҳисоб-китобда акс этган рақам эмас. Бу табиий ресурслардан фойдаланишда қонунийлик ва масъулиятга риоя этиш қанчалик муҳимлигини кўрсатувчи жиддий кўрсаткичдир.
Табиий газдан белгиланган тартибларга зид равишда фойдаланиш нафақат иқтисодий зарар келтириши, балки ресурслар сарфини аниқ ҳисобга олиш, таъминот тизимининг барқарор ишлаши ва истеъмолчилар ўртасидаги адолатли муносабатларга ҳам салбий таъсир кўрсатиши мумкин.
Айниқса, тадбиркорлик субъектлари фаолиятида шартномавий муносабатларга риоя қилиш, техник ҳужжатларни расмийлаштириш ва истеъмол қилинган газ учун белгиланган тартибда ҳисоб-китоб юритиш муҳимдир. Чунки қонуний фаолият юритаётган тадбиркорнинг мажбуриятларини виждонан бажариши билан бир қаторда, барча истеъмолчилар учун ягона қоидалар амал қилиши ҳам зарурШу нуқтаи назардан, газ таъминоти тизимидаги назорат тадбирлари фақат қоидабузарликни аниқлаш билан чекланмаслиги керак. Уларнинг асосий вазифаси — қонунбузилишларнинг олдини олиш, истеъмолчиларнинг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш, ресурслардан оқилона фойдаланиш муҳитини шакллантириш ва тизимда шаффофликни таъминлашдан иборат.
Энергетика ресурсларидан фойдаланишда қонунийликка амал қилиш ҳар бир корхона ва ташкилотнинг муҳим мажбуриятидир. Бу талабга риоя этиш бир томондан тадбиркорлик фаолиятининг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамласа, иккинчи томондан мамлакат энергетика тизимидаги тартиб-интизомни таъминлашга хизмат қилади.
Вобкент туманида аниқланган мазкур ҳолат эса табиий газ истеъмоли устидан назоратни кучайтириш, ҳужжатлар ва ҳисоб-китобларнинг тўғри юритилишини таъминлаш ҳамда қонунбузилишларга нисбатан белгиланган тартибда чора кўриш зарурлигини кўрсатади.
Энг муҳими, бу каби ҳолатлар ҳар бир истеъмолчига табиий ресурслардан фойдаланишда қонунийлик ва масъулият биринчи ўринда туриши лозимлигини эслатади. Зеро, энергетика ресурсларини асраш, уларнинг исроф бўлишига йўл қўймаслик ва ҳар бир истеъмол қилинган ресурс учун белгиланган тартибда ҳисоб-китоб қилиш умумий манфаатларга хизмат қилади.
Зариф Комилов, ЎзА мухбири
